Mam za sobą pierwszą rozgrywkę w to unikalne RPG z grupą graczy planszówkowych i muszę przyznać, że jestem zachwycony. Not The End dzięki swoim nietypowym mechanikom świetnie wspiera snucie opowieści.

Opowiesz w nim wszystko, co tylko przyjdzie ci do głowy. Postać stworzysz dosłownie w kilka minut, wypisując jej cechy i umiejętności. Nie znajdziesz w karcie postaci żadnych liczb. Wystarczą ci słowa. Testy rozwiązujesz, wyciągając na ślepo żetony z woreczka, a każdy z nich musisz w jakiś sposób wykorzystać. Gra generuje w ten sposób głównie wyniki typu „Tak, ale...”, co mocno angażuje wyobraźnię.
Rola Mistrza Gry w NtE wcale nie jest wymagająca. Od czasu do czasu otrzymuje żeton, aby skomplikować sytuację, w której znajdują się postacie, lub wymyślić utrudnienie dla konkretnego bohatera. Przez większość czasu może więc skupić się na historii i śledzeniu gry pozostałych. Cały system jest bardzo przystępny dla nowicjuszy, ponieważ nie przytłacza ich zasadami, a jednocześnie stanowi potężne narzędzie w rękach doświadczonych graczy, bo w żaden sposób nie ogranicza ich mechanicznie w odgrywaniu postaci. NtE skupia się przede wszystkim na narracji i podporządkowuje jej wszystko – umiejętności nie są skalowane liczbami – pilot po prostu potrafi latać i nikt nie analizuje, czy całe życie latał awionetką, skoro teraz ma sterować Airbusem.

Książka napisana jest prostym i przystępnym angielskim, zawiera mnóstwo przykładów, jest przejrzysta i ma piękne ilustracje. Jeśli jesteś zupełnie początkujący i nie chcesz na start przytłaczać się liczbami i tabelkami, albo wręcz przeciwnie – jesteś już nimi zmęczony i szukasz czegoś, co pozwoli ci łatwo opowiadać historie, Not The End jest właśnie dla ciebie.

Biorąc pod uwagę, że to włoska gra, która pierwotnie ukazała się dzięki Kickstarterowi, jej angielskie tłumaczenie jest bezbłędne. Gorzej jednak z materiałami dodatkowymi. W sieci znajdziesz praktycznie tylko kartę postaci, ale bez żadnych tekstów wprowadzających. Na szczęście zadziałała tu włoska społeczność, która stworzyła rozszerzoną kartę. Można ją znaleźć online, ale zadałem sobie trud i przetłumaczyłem ją z włoskiego bezpośrednio na czeski, włącznie ze wszystkimi tekstami towarzyszącymi.

Karta bohatera: https://drive.google.com/file/d/1kje4ReK5-zBNm44jLW-caxQGjS4Fona9/view?usp=sharing

Karta narratora: https://drive.google.com/file/d/145jSqO0X2G-dZRsPf51cFtyjOXUkS-aP/view?usp=sharing

Mám za sebou první hraní tohoto unikátního RPG s partou hráčů deskovek, a musím říct, že jsem nadšen. Not The End díky svým neobvyklým mechanikám krásně podporuje vyprávění příběhu.

Odvyprávíte v něm cokoliv vás napadne. Postavu vytvoříte doslova za pár minut napsáním jejích vlastností a dovedností. Žádná čísla v deníku nenajdete. Vystačíte si se slovy. Testy řešíte tak, že taháte poslepu žetony ze sáčku a každý z nich musíte nějak použít. Hra tak generuje převážně výsledky Ano, ale... a poměrně zaměstná vaši představivost.
Role Pána hry není v NtE vůbec náročná. Občas dostane žeton, aby zkomplikoval situaci, ve které se postavy nacházejí, nebo aby vymyslel postih pro konkrétní postavu. Většinu času se tak může soustředit na příběh a sledovat hru ostatních. Celý systém je tak hodně otevřený nováčkům, protože je nezahltí pravidly, a zároveň může být velmi silným nástrojem v rukách zkušených hráčů, protože je v hraní jejich postav nijak mechanicky nesvazuje. NtE je primárně zaměřený na vyprávění a podřizuje tomu vše - dovednosti nejsou škálovány čísly - pilot umí prostě létat, a už se neřeší, že celý život létal s práškovacím letadlem, když teď má řídit Airbus.

Kniha jako taková má jednoduchou a čtivou angličtinu, spoustu příkladů, je přehledná a má krásné ilustrace. Pokud jste úplní začátečníci a nechcete se na úvod nechat zahltit čísly a tabulkami, nebo naopak jste z čísel a tabulek unaveni, a hledáte něco, kde lze snadno vyprávět příběh, je Not The End přesně pro vás.

Vhledem k tomu, že se jedná o italskou hru, která vyšla původně přes Kick Starter, je její anglický překlad bezchybný. Co však hodně pokulhává jsou podpůrné materiály. Online najdete prakticky jen deník, ovšem bez jakéhokoliv lama textu. V tomto naštěstí zafungovala italská komunita, která vytvořila rozšířený deník. Lze ho dohledat online, ale já sem si dal tu práci, že jsem ho z italštiny přeložil rovnou do češtiny včetně všech doprovodných textů.

Karta hrdiny: https://drive.google.com/file/d/1kje4ReK5-zBNm44jLW-caxQGjS4Fona9/view?usp=sharing

Karta vypravěče: https://drive.google.com/file/d/145jSqO0X2G-dZRsPf51cFtyjOXUkS-aP/view?usp=sharing

Not The End to świetne RPG. Całość opiera się na dwóch mechanikach – tworzeniu postaci poprzez cechy (traity) oraz rozstrzyganiu testów, w których gracz sam określa poziom ryzyka. Postacie nie są więc tylko zbiorem cyferek, a testy nie wymagają żmudnej matematyki i statystyk. Podręcznik nie zawiera żadnych tabel ani mechanik, które trzeba wkuwać na pamięć.
Całość wyjaśnisz nawet niedoświadczonemu graczowi w około 30 minut. System nie jest przywiązany do konkretnego świata. Zagrasz w nim we wszystko, od fantasy po Sci-Fi. Bez problemu przeniesiesz też setting z innego RPG do Not the End. Dzięki temu zagrasz w Vampire: The Masquerade nawet z kimś, kto nie ma ochoty czytać pięciu różnych podręczników. Może myślisz teraz, że taki system musi być zbyt ogólny i nijaki. Też się tego obawiałem, ale to nie jest żaden GURPS ani generyczne RPG narracyjne. Mechaniki są proste, ale wystarczająco solidne, by pokryć każdą sytuację. Nie, to nie jest taktyczne RPG, w którym liczysz każdy metr na mapie bitewnej i szukasz zasady dla każdej umiejętności, ale nie zabraknie ci tu napięcia ani kombinowania, jak wygrać.

Jako bonus – książkę czyta się naprawdę świetnie. Jest przejrzysta, a na każdej stronie znajdziesz przykłady. Dodatkowo na końcu zamieszczono kilka scenariuszy z kompletnymi opisami postaci i sugerowanymi cechami. Grałem we wszystko, od DnD, przez Symbaroum i Alien, aż po Mork Borg... i ten tytuł oceniam bardzo wysoko.

Not The End je výborné RPG. Celé stojí na dvou mechanikách - výroba postavy skrz traity a vyhodnocení testů kdy si hráč sám určí úroveň rizika. Postavy tedy nejsou série čísel a vyhodnocení testů není kombinace statistik a matematiky. Příručka neobsahuje žádné tabulky a mechaniky nutné zapamatování.
Celé to lze vysvětlit i nezkušenému hráči za cca 30minut. Zároveň RPG není vázané na konkrétní svět. Lze v něm hrát cokoliv od fantasy po Sci-Fi. Dokonce lze snadno vzít setup světa z jiného RPG a naroubovat na něj Not the End. Takže třeba Vampire the Masquarade si zahrajete i s někým, kdo nemá chuť si pročist pět a více různých knih. Možná si teď říkáte, že takový systém musí být příliš obecný a neslaně nemastný. Toho jsem se taky bál, ale nejedná se o nějaký GURPS, nebo generické vypravěčské RPG. Mechaniky jsou zde jednoduché, ale dost robustní na to, aby pokryly jakoukoliv situaci. Ne, není to taktické RPG, kde budete počítat každý metr na battle mapě a hledat pravidlo pro každou jednu dovednost, ale nebudete ochuzeni o napětí a hledání způsobů jak vyhrát.

Jako bonus se to opravdu moc dobře čte. Kniha je přehledná a na každé straně jsou příklady. Jako bonus několik ukázkových her s kompletním popisem postav a doporučených traitů na konci knihy. Hrál jsem vše od DnD, Symbaroum, Alien, Mork Borg,... a tohle hodnotí hodně vysoko.